Pityriasis rosea – Oorzaken, behandeling en symptomen
Snelle introductie tot onze onderwerpen
Pityriasis rosea is een huidaandoening waarvan de oorzaak nog onbekend is, met als belangrijkste symptoom roodachtige, schilferende huidplakjes (erythematosquameuze plaques). De ziekte begint meestal met één vlekje, dat ook wel de primaire plek genoemd wordt. Na verloop van tijd verschijnen steeds meer ovale plekjes op de romp en andere lichaamsdelen die er dichtbij liggen. Deze verdwijnen uiteindelijk meestal vanzelf.
Wat is pityriasis rosea?
Pityriasis rosea, ook wel huidgriep of de ziekte van Gibert, komt wereldwijd voor en ontstaat meestal spontaan, maar verdwijnt ook weer vanzelf binnen twee tot twaalf weken. Huidgriep is bij veel mensen seizoensgebonden en komt vooral voor tijdens het voorjaar en najaar. In zeldzame gevallen treedt de ziekte opnieuw op wanneer de huid hersteld is.
De precieze oorzaak van pityriasis rosea is nog onbekend en men weet ook niet of de ziekte besmettelijk is. Wel vermoedt men dat bepaalde virussen, specifiek de herpesvirussen type 6 en 7, een rol spelen bij het ontstaan van pityriasis rosea.
Wat zijn de symptomen van pityriasis rosea?
Bij de meeste patiënten verschijnt eerst één grote, rode vlek op de romp met een diameter van tot wel vijf centimeter. De randen van deze vlek zijn meestal verhoogd, terwijl het midden juist dieper ligt en iets lichter is. Na een tweetal weken krijgen veel mensen ook last van aspecifieke klachten, zoals misselijkheid, vermoeidheid, gewrichtspijn, hoofdpijn, keelpijn en koorts. Deze symptomen blijven echter mild en hebben weinig of geen negatieve invloed op het dagelijks functioneren en de levenskwaliteit.
Na verloop van tijd ontstaat een soort ongelijkmatige huiduitslag op de romp die de huidspanningslijnen volgt (vanaf het midden van het lichaam naar de zijkanten). Dit zorgt voor een opvallend kerstboompatroon. Soms verspreidt de uitslag zich ook naar de bovenarmen en -benen. Bij een zeldzame variant van huidgriep, pityriasis rosea inversa, worden vaker de oksels en lies getroffen. De huiduitslag komt daarentegen zelden voor op het gezicht.
Tijdens het ziekteverloop kan de patiënt last krijgen van een beetje of juist erge jeuk, maar vaak ook helemaal niet.
Hoe ontstaat pityriasis rosea of huidgriep?
Het is nog niet bekend of pityriasis rosea besmettelijk is, maar in theorie zouden de pathogenen wel overgedragen kunnen worden en lang in het lichaam kunnen blijven voor er effectief symptomen optreden. De exacte oorzaak en de manier waarop pityriasis rosea van de ene persoon op de andere wordt overgedragen, worden nog onderzocht. Mogelijk bestaat er een verband tussen pityriasis rosea en vroegere infecties, vooral als het gaat om de humane herpesvirussen HHV-6 en HHV-7.
Daarbij heeft men al kunnen aantonen dat mensen die een COVID-19-infectie hebben opgelopen soms klachten ontwikkelen die lijken op pityriasis rosea. Het principe hierachter is dat de herpesvirussen HHV-6 en HHV-7 na een eerste infectie in het lichaam aanwezig blijven en jaren later opnieuw actief worden door een nog onbekende trigger. Dit zou pityriasis rosea in de hand kunnen werken en herpesachtige symptomen met zich meebrengen, zoals koortslip. Meestal leidt contact met iemand die pityriasis rosea heeft niet meteen tot besmetting.
Ook bepaalde medicatie en vaccinaties kunnen huiduitslag in de hand werken die lijkt op pityriasis rosea. Denk aan bepaalde antibiotica, antidepressiva, bloeddrukverlagende medicijnen, zware metalen en geneesmiddelen als isotretinoïne (een stof die gebruikt wordt voor de bestrijding van ernstige acne).
Hoe stelt men pityriasis rosea vast?
Een specialist stelt huidgriep doorgaans vast op basis van een visueel onderzoek van de huiduitslag. De typische vorm en verspreiding van de plekjes op de huid geven immers meestal voldoende duidelijkheid. Soms maakt men ook gebruik van een huid- of bloedonderzoek, vooral om andere mogelijke oorzaken uit te sluiten. Tijdens een zogenaamde differentiaaldiagnose kijkt men onder andere naar aandoeningen met gelijkaardige klachten, waaronder psoriasis en huiduitslag bij een infectie of het gebruik van medicatie.
Hoe behandelt men pityriasis rosea?
Pityriasis rosea verdwijnt meestal vanzelf na een paar weken, dus een behandeling is dan niet nodig. Bij ernstige symptomen kan uv-lichttherapie helpen om de duur van de ziekte te verkorten. Bepaalde studies geven aan dat antivirale medicatie (zoals aciclovir) een uitkomst kunnen bieden bij mensen die aan een ernstige vorm van de ziekte lijden.
Wat kunt u zelf doen bij pityriasis rosea of huidgriep?
Heeft u last van jeuk? Dan is het vooral van belang om uw huid zo goed mogelijk te beschermen en huidirritatie te vermijden:
- Verzorg uw huid met een verzachtende crème of zalf, maar gebruik liever geen te vettige producten
- Vermijd oververhitting van de huid door te warm te douchen of te baden, in de sauna te zitten of door activiteiten te doen waarbij u veel zweet.
- Draag idealiter losse kleding
- Vermijd langdurige blootstelling aan (direct) zonlicht, vooral tijdens de zomer
Ook laag gedoseerde corticosteroïden (cortisone) op de huid en antihistaminica kunnen helpen om jeuk tegen te gaan. Bespreek het gebruik van dergelijke producten van tevoren wel met uw arts.
Gepubliceerd op: 11.06.2026
____________________________________________________________________________________________________________________________
Onze kwaliteitsgarantie
"Vernieuwing en verandering in gang zetten om zo het leven van mensen te verbeteren, dat is voor mij een grote drijfveer. De gezondheid van onze klanten ligt mij nauw aan het hart, daarom steun ik met mijn team de inhoud van de adviespagina’s"
Als farmaceutisch teamleider binnen het farmaceutisch advies ondersteunt Sarah Handrischeck ons bedrijf en onze klanten bij vragen over uiteenlopende gezondheidsonderwerpen. De adviespagina’s van Shop Farmaline aken het mogelijk op beknoptewijze kennis van apothekers te delen en belangrijke gezondheidsonderwerpen toe te lichten.