Navelbreuk – Symptomen, oorzaken en behandeling

Bij een navelbreuk of hernia umbilicalis puilen (delen van) organen uit de buikholte als gevolg van een zwakke plek in de buikwand, ter hoogte van de navel. De meest voorkomende oorzaak is een verzwakking van het bindweefsel op deze plaats, gecombineerd met een hogere druk in de buikholte. Dit komt voor tijdens onder andere een zwangerschap of door hard en/of aanhoudend huilen bij pasgeborenen.

Zuigelingen en jongere kinderen met een navelbreuk hebben meestal geen behandeling nodig, aangezien de opening vanzelf weer sluit. Bij volwassenen of in het geval van een levensbedreigende beknelling van de inwendige organen in de breukzak sluit men de navelbreuk meestal operatief.

Bij een navelbreuk of hernia umbilicalis komen organen uit de buikholte of delen daarvan naar buiten, door een verhoogde druk in de buik en een zwakke plek in het bindweefsel rond de navel.

Een navelbreuk brengt doorgaans een uitstulping van de navel met zich mee die in grootte varieert. Meestal gaan er geen andere klachten mee gepaard. Soms is er alleen een zichtbare zwelling bij een toegenomen druk in de buik, bijvoorbeeld als de patiënt hoest of iets zwaars optilt.

Wanneer delen van de darm door de zogenaamde breukpoort, de onderbreking van de buikwand, naar buiten treden en daar ingeklemd raken, kan de bloedtoevoer naar deze organen afgesneden worden, met plotselinge, hevige buikpijn als gevolg. Dit gaat soms ook gepaard met misselijkheid en overgeven (een zogenaamd acuut abdomen), een medisch noodgeval dat directe professionele hulp vereist.

Tijdens de zwangerschap zorgt de navelstreng, die door een opening in de buikwand loopt, voor de toevoer van voedingsstoffen en bloed naar het embryo. Na de geboorte sluit deze opening normaal gezien vanzelf en vormt er zich een litteken.

Soms is de sluiting bij pasgeborenen nog niet compleet, waardoor er in deze zwakke plek een navelbreuk ontstaat. Dit is vaak het gevolg van een verhoogde druk in de buikholte, bijvoorbeeld als de baby huilt of hevig hoest. Te vroeg geboren baby’s, vooral die met een lichaamsgewicht van minder dan 1500 gram, lopen een groter risico op een navelbreuk.

Ook bij volwassenen komt navelbreuk voor, meestal bij een aanhoudende druk in de buikholte door overgewicht (obesitas of adipositas), zwangerschap of ascites, een abnormale vochtophoping in de buikholte.

Normaal gezien voert de arts een medisch onderzoek uit om een navelbreuk vast te stellen en meestal is de hernia al zichtbaar wanneer de patiënt gewoon rechtop staat. Als de arts dat nodig acht, probeert hij of zij de inhoud van de breukzak terug in de buikholte te duwen. De patiënt bevindt zich hierbij in een liggende positie. Op die manier kan men de grootte van de breukopening ook inschatten door eraan te voelen.

Bij onduidelijkheid, vooral bij patiënten met ernstig overgewicht, voert de arts ook bijkomende beeldvormende onderzoeken uit, zoals een echografie of ultrasound. Als men een andere hernia vermoedt of wanneer er sprake is van een ernstige navelbreuk kiest men soms ook voor een CT-scan (computertomografie) of MR-scan (magnetische resonantie).

Bij baby’s en jonge kinderen met een navelbreuk raken de darmdelen zelden beklemd. Daarbij sluit de breuk zich vóór de leeftijd van 1,5 jaar meestal vanzelf, in zeldzame gevallen nog tot de leeftijd van vijf jaar. Meestal beperkt men zich bij kinderen van 3 jaar of jonger daarom tot een gewone controle. Een operatieve ingreep is alleen nodig wanneer de darm(delen) vast komen te zitten of de breuk na drie jaar nog niet vanzelf is dichtgegroeid.

Het risico op vastzittende darmdelen, een levensbedreigende situatie, is groter bij jongeren en volwassenen, dus men kiest in dat geval meestal meteen voor een operatieve behandeling. Kleine navelbreuken die ontstaan tijdens de zwangerschap verdwijnen echter vaak spontaan na de bevalling.

Een operatie wordt meestal uitgevoerd onder volledige narcose. We onderscheiden twee methodes:

• Bij een minimaal invasieve operatie (MIC) maakt men kleine sneetjes in de buikwand om een endoscoop in te brengen en de breuk van binnenuit te sluiten. Vaak brengt men ook een kunststof matje aan, ter versteviging van de buikwand.
• Bij een open operatie duwt men de breukzak via een kleine snede terug op zijn plaats in de buikholte. Hierna hecht men de randen van de breuk terug aan elkaar om de opening te sluiten. Bij grotere breuken van meer dan 2 centimeter of een terugkerende breuk plaatst men ook een kunststof matje voor extra stevigheid.

De beste manier om een navelbreuk te voorkomen, is door situaties te vermijden waarbij de druk in de buikholte toeneemt, bijvoorbeeld bij zwaar tillen. Ook het versterken van de buik- en rompspieren verlaagt het risico op een navelbreuk. Ernstig overgewicht zorgt aan de andere kant voor een hogere druk in de buikholte en kan, in combinatie met een verzwakt bindweefsel, juist een navelbreuk in de hand werken. Probeer dus vooral een gezond lichaamsgewicht te behouden met een evenwichtig voedingspatroon en een actieve levensstijl.

Gepubliceerd op: 28.04.2026

____________________________________________________________________________________________________________________________