Mpox – Besmetting, symptomen en behandeling

Mpox, vroeger ook wel apenpokken, is een virale ziekte die pijnlijke huidlaesies veroorzaakt en wordt overgedragen bij nauw contact met de huid. Patiënten moeten zich volledig van anderen isoleren tot ze niet langer besmettelijk zijn. Aangezien mpox meestal na twee of drie weken vanzelf geneest, is de behandeling ervan vooral gericht op het verminderen van de symptomen.

Mpox, een virale ziekte, stond vroeger bekend als apenpokken en trof oorspronkelijk alleen dieren. Het virus werd voor het eerst waargenomen bij een negen maanden oude jongen uit de Democratische Republiek Congo in 1970. Het is nauw verwant aan het pokkenvirus bij de mens (Variola-virus), dat in de jaren tachtig van de vorige eeuw door middel van globale vaccinaties volledig werd uitgeroeid. De symptomen en het ziekteverloop van mpox zijn echter veel minder ernstig.

In de lente van 2022 werden buiten Afrika slechts zelden besmettingen vastgesteld en sinds begin 2023 is het aantal besmettingen weer sterk afgenomen. Het virus verspreidt zich via seksueel contact, maar ook via lichamelijk contact, ongeacht het geslacht.

De incubatietijd bij mpox (de tijd tussen de daadwerkelijke besmetting en het optreden van de eerste symptomen) is tussen de 5 en 21 dagen, maar niet-specifieke symptomen treden meestal al in de eerste dagen na besmetting op. Soms gebeurt dit ook pas later, samen met de meest kenmerkende symptomen, of zelfs helemaal niet. Het gaat onder andere om:

Deze typische huidveranderingen kunnen voorkomen over het hele lichaam en verspreiden zich tijdens de infectie soms op:

• Het lichaamsdeel dat het eerst werd getroffen (zoals de genitaliën en anus, bij seksuele overdracht).
• Het gezicht
• De extremiteiten, inclusief handpalmen en voetzolen
• De romp

In sommige gevallen verspreidt de ziekte zich over het hele lichaam, de slijmvliezen en zelden ook het hoornvlies van de ogen (cornea). In heel ernstige situaties leidt dit tot blijvende schade, waaronder blindheid. Gedurende het verloop van de ziekte kunnen trouwens ook bijkomende infecties (secundaire infecties) optreden:

• Longontsteking (bronchopneumonie)
• Bloedvergiftiging (sepsis)
• Hersenontsteking (encefalitis) of hersenvliesontsteking (meningitis)

De huidlaesies kunnen op sommige plaatsen veel pijn doen, maar meestal geneest de ziekte vanzelf binnen een paar weken. Bij ernstige gevallen gaat het meestal om kinderen of patiënten met een verzwakt immuunsysteem.

Het virus achter mpox behoort tot de orthopoxvirussen en is nauw verwant aan het variolavirus, dat de gewone pokken veroorzaakt. Het klassieke pokkenvaccin beschermt dus ook tegen mpox. Het virus wordt van mens tot mens overgedragen bij heel nauw contact, bijvoorbeeld als iemand de huidlaesies van een besmet persoon of besmette vloeistof aanraakt.

Besmetting met mpox gebeurt vooral via:

• Nauw lichamelijk contact met een geïnfecteerd persoon
• Contact met korstjes of vloeistof uit de blaasjes op de huid
• Contact met zweren of wondjes in de mond veroorzaakt door mpox
• Contact met lichaamsvloeistoffen, zoals speeksel
• Druppelinfectie (bijvoorbeeld tijdens het spreken of hoesten)
• Contact met gebruiksvoorwerpen van geïnfecteerde personen, zoals servies of bestek, kleding, beddengoed en handdoeken

Seksueel contact is de grootste risicofactor voor een besmetting met mpox. Condooms beschermen het slachtoffer slechts gedeeltelijk, omdat de typische huidwonden vaak ook elders op het lichaam voorkomen. In feite kan dus iedereen die in contact is gekomen met een door mpox besmet persoon zelf geïnfecteerd worden.

Men kijkt eerst en vooral naar mogelijke oorzaken van besmetting, bijvoorbeeld een reis of bezoek aan risicogebied, maar vooral recente seksuele contacten. Daarna onderzoekt men de huidlaesies. De arts neemt uitstrijkjes van de wonden of monsters van het vocht uit de blaasjes en korstjes. Als er nog geen huidwonden zijn verschenen, neemt men in plaats daarvan een keeluitstrijkje. Men stuurt dit op naar het laboratorium, waar men de aanwezigheid van het genetisch materiaal van het virus direct kan aantonen.

Op die manier sluit men andere, vergelijkbare huidaandoeningen uit, zoals schurft, waterpokken en mazelen. Voor mpox geldt in veel landen een meldingsplicht.

Mpox geneest meestal vanzelf, dus een behandeling is vooral gericht op het verminderen van de symptomen, behalve bij patiënten met een hoog risico op ernstige complicaties, vaak het gevolg van een verzwakt immuunsysteem. In dat geval dient men eventueel een antiviraal middel tegen pokken toe. Wanneer er naast een virale infectie ook sprake is van een secundaire bacteriële infectie zijn vaak antibiotica nodig.

Soms schrijft men preparaten op basis van zinkoxide voor om de huidsymptomen te verlichten. Deze producten hebben ook een ontstekingsremmende werking, drogen de blaasjes op de huid uit en gaan jeuk tegen. Ze worden ook toegepast bij waterpokken.

Als u vermoedt besmet te zijn met mpox, raadpleeg dan direct een arts voor een controle. Doe dit altijd telefonisch en vermijd contact met andere mensen. Als u in nauw contact bent gekomen met iemand bij wie mpox is vastgesteld, contacteer dan uw huisarts of een andere gezondheidsspecialist. Houd de symptomen gedurende 21 dagen in het oog en informeer u over de mogelijkheid om een post-expositievaccinatie (vaccinatie na blootstelling aan het virus) te krijgen.

Wanneer de eerste huidveranderingen optreden, kan de drang ontstaan om eraan te krabben. Doe dit niet, want dan is het risico op verspreiding van het virus groter en kunnen er meer littekens ontstaan. Bescherm oude huidlaesies tegen direct zonlicht, want littekenweefsel is gevoeliger voor licht. Dek de wonden goed af of behandel ze met zonnebrandcrème om te voorkomen dat ze verkleuren of verbranden.

Gepubliceerd op: 13.05.2026