Huidschimmel behandelen en vroegtijdig herkennen

Huidschimmels kunnen op elk deel van de huid voorkomen en zelfs de nagels, het haar, de geslachtsdelen en de slijmvliezen aantasten. Ze worden veroorzaakt door de zogenaamde gisten of draadvormige schimmels.

Als u last heeft van schilferige, jeukende plekken op de huid, neem dan direct contact op met een arts voor een dermatologisch onderzoek. Huidschimmels gaan immers niet vanzelf weg, maar kunnen zich juist verder verspreiden. Wanneer de infectie op tijd wordt herkend, kan men een schimmelinfectie goed behandelen. In zeldzame gevallen leidt het echter tot een ernstige aandoening.

Een schimmelinfectie of dermatomycose kan overal op de huid voorkomen, zelfs op plaatsen in het verlengde van de huid, waaronder de nagels en het haar, de slijmvliezen en de intieme zone. Meestal is huidschimmel het gevolg van een infectie met gistschimmels (gisten), zoals Candida albicans, en draadvormige schimmels of dermatofyten. Binnen deze laatste groep is Trichophyton rubrum de meest voorkomende. Wanneer de infectie veroorzaakt wordt door een dermatofyt spreken we van tinea. We onderscheiden verschillende vormen van tinea, afhankelijk van de getroffen lichaamszone.

Huidschimmel is een veelvoorkomende aandoening. Binnen de groep van de dermatofyten is voetschimmel of tinea pedis de meest voorkomende variant: naar schatting heeft zo’n 25% van de bevolking in geïndustrialiseerde landen er last van. Het risico op een infectie is vooral hoog bij onder andere mijnwerkers en sporters.

Voetschimmel (tinea pedis) begint vaak met een rode, schilferende plek tussen de vierde en vijfde teen, dus bij de kleine teen. Vaak heeft men ook last van jeuk of een vochtige huid.

Schimmelnagel (ook wel onychomycose of tinea unguium) komt vooral voor bij mensen die al voetschimmel hebben. Getroffen nagels krijgen een gele kleur en worden dikker of vervormen. In een verder stadium kunnen de nagels zelfs verbrokkelen of loskomen van het nagelbed.

Handschimmel of tinea manuum komt vaak op slechts één hand voor en neemt de vorm aan van een rode, schilferige vlek op de handpalm.

Een schimmelinfectie in de lies, ook wel tinea inguinalis, komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen en verspreidt zich meestal van de binnenkant van de dijen of het scrotum via de anus naar de billen. Bij mannen is soms zelfs de penis aangetast, bij vrouwen de vulva.

Wanneer een huidschimmelinfectie andere lichaamsdelen treft, kunnen nog andere symptomen optreden:

• duidelijke, ronde plekken met een schilferige rand
• roodheid
• jeuk
• wondjes
• vettige, vaak onaangenaam ruikende uitslag
• blaasjes
• huidkloven
• ontstekingen met ettervorming

Deze huidveranderingen worden vaak verward met die van andere eczeem-achtige aandoeningen.

In het menselijk lichaam komen van nature verschillende soorten schimmels en bacteriën voor, waaronder op de huid, maar ook in de slijmvliezen en de darmen. Deze maken allemaal deel uit van de natuurlijke huid- en darmflora of het microbioom.

Als het immuunsysteem goed werkt, veroorzaakt huidschimmel meestal geen infectie. Bij mensen met een verzwakt afweersysteem, bijvoorbeeld bij diabetes mellitus, kanker, schildklierstoornissen of hiv, is de kans op een infectie groter. Ook andere factoren verhogen het risico op huidschimmels:

• erfelijke aanleg
• problemen met de doorbloeding
• ernstig overgewicht
• gebruik van immunosuppressiva (medicijnen die het immuunsysteem onderdrukken), zoals antibiotica en corticosteroïden
• beschadigde hoornlaag van de huid
• onbeschermd seksueel contact
• hormonale schommelingen (bijvoorbeeld tijdens zwangerschap, menopauze of bij het nemen van hormoonpreparaten)
• warme en vochtige omgeving en/of huid

Daarbij is het risico een stuk groter bij bepaalde beroepen, zoals mijnwerkers en topsporters, die sneller een infectie ontwikkelen. Dit is onder andere het gevolg van het gebruik van gemeenschappelijke douches. Ook kinderen en ouderen zijn gevoelig voor een schimmelinfectie, omdat hun immuunsysteem vaak minder sterk is.

Als de huidbarrière verzwakt is, dringen schimmels gemakkelijker het lichaam binnen en kunnen ze een infectie veroorzaken. Dit gebeurt vaak bij een warm en vochtig klimaat, vooral in huidplooien of bij overmatig zweten. Ook als de bovenste huidlaag beschadigd is, is het risico groter.

Wanneer de schimmel doordringt in de diepere huidlagen kan een tinea profunda ontstaan, een sterke ontstekingsreactie met puistjes, knobbels en verdikkingen op de huid.

Huidschimmels worden op verschillende manieren van mens op mens overgedragen (antropofiel), soms via contact met besmette huisdieren (zoöfiel) en oppervlakken, zoals badmatten, vloeren in zwembaden, zonnebanken en andere openbare ruimtes.

Het dragen van slecht ademende schoenen en kledingstukken die zweet vasthouden, verhoogt eveneens het risico op een infectie. Ook als de huid al is aangetast door een andere aandoening is de kans op het ontwikkelen van een schimmelinfectie groter (zoals schimmelsporen).

Als de huid rood, jeukend of schilferig is, raadpleeg dan uw arts of dermatoloog. Tijdens een vraaggesprek (anamnese) onderzoekt men de klachten en mogelijke beroeps- en gezondheidsrisico’s. De arts vraagt vervolgens of u onlangs nauw contact heeft gehad met dieren. Hierna neemt hij of zij een huidmonster af om te achterhalen of er daadwerkelijk een huidschimmelinfectie is. Ook onderzoekt de arts of die infectie het gevolg is van een gist of een draadvormige schimmel. Dit laatste is heel belangrijk, aangezien men bij de behandeling van beide andere werkzame stoffen gebruikt.

Schimmelinfecties genezen niet vanzelf en verspreiden zich juist verder, dus een vroegtijdige behandeling is van groot belang. Bij een milde, oppervlakkige infectie schrijft men meestal uitwendige hulpmiddelen voor (zoals crèmes, gels of poedertjes) met schimmeldodende bestanddelen (antimycotica). Ook als de klachten verdwenen zijn, moet de behandeling voortgezet worden, weliswaar op advies van een arts. Op die manier voorkomt men dat de infectie terugkeert.

Bij een ernstige of vergevorderde infectie waarbij een groter huidoppervlak is aangetast of de huid diep is getroffen, schrijft men meestal een diepgaande of systemische behandeling voor, vaak met tabletten of capsules. Een Candida-infectie die niet alleen de huid, maar ook andere lichaamsdelen aantast, kan vaak alleen worden behandeld met tabletten of injecties. Dergelijke infecties zijn goed voor 80% van de ernstige schimmelinfecties en kunnen zelfs levensbedreigend zijn.

Een goede hygiëne en zelfverzorging zijn essentieel om een schimmelinfectie te voorkomen. Merkt u opvallende huidveranderingen op? Raadpleeg dan zo snel mogelijk een arts voor een controle.