Genitale wratten – Behandeling, symptomen en oorzaken

Genitale wratten, ook wel condylomata acuminata, geslachtswratten of condylomen, zijn goedaardige gezwellen die zich ontwikkelen in en rond het genitale gebied of bij de anus. Ze ontstaan na een infectie met het humaan papillomavirus of HPV. Naar schatting is ongeveer 80% van alle seksueel actieve mannen en vrouwen besmet met dit virus.

Hoewel genitale wratten meestal onschuldig zijn, zijn ze toch zeer besmettelijk en kunnen ze pijn veroorzaken tijdens de geslachtsgemeenschap. In zeldzame gevallen worden genitale wratten als gevolg van HPV kwaadaardige tumoren (bijvoorbeeld bij baarmoederhalskanker). Vaccinatie kan bescherming bieden tegen een infectie. Het dragen van een condoom tijdens de geslachtsgemeenschap helpt ook, maar biedt meestal geen volledige bescherming.

Men krijgt genitale wratten door besmetting met een van de humane papillomavirussen (HPV), die we kunnen onderverdelen in verschillende types. Het gaat dan specifiek om de types 6 en 11 (en soms ook types met een lager besmettingsrisico, zoals 40, 42 en andere). Bij deze papillomavirussen bestaat er ook een kans op het ontwikkelen van baarmoederhalskanker, maar dat risico is heel klein.

De meest voorkomende oorzaak van een besmetting met HPV en dus genitale wratten is onbeschermde geslachtsgemeenschap. De virussen dringen het lichaam binnen via kleine wondjes in de huid of het slijmvlies, bijvoorbeeld bij eczeem of een schimmelinfectie in het genitale gebied. Hierdoor kunnen ze zich in de bovenste huidlagen vestigen. Meestal worden de virussen bij vaginale en anale seks doorgegeven via de geslachtsdelen en rond de anus, ook wel het anogenitale gebied genaamd. Orale seks houdt eveneens risico’s in, net als het gebruik van seksspeeltjes zonder condoom en direct contact met genitale wratten bij iemand anders. Heel zelden zijn genitale wratten het gevolg van een smeerinfectie of doordat de moeder ze doorgeeft aan haar kind tijdens de bevalling.

Mensen met een verzwakt immuunsysteem hebben meestal meer last van genitale wratten als ze besmet raken met HPV. Ook patiënten met HIV/AIDS of mensen die regelmatig immunosuppressiva nemen (medicijnen die het immuunsysteem onderdrukken) lopen een groter risico op genitale wratten.

Patiënten met HIV krijgen vaker last van genitale wratten, maar ook andere HPV-gerelateerde aandoeningen in het anale gebied. Medische professionals raden daarom aan zich intensief te laten behandelen door een specialist. Soms schrijft men ook imiquimod 5% voor.

Tussen de effectieve besmetting met HPV en het ontstaan van genitale wratten kan 2 weken tot wel 8 maanden zitten. Daarbij blijven de wratten soms maanden- of jarenlang aanwezig.

Eerst treden genitale wratten apart op, maar later vormen ze kleine groepjes, die zich over het hele gebied rond de geslachtsdelen en anus verspreiden. Soms worden ook de schaamstreek en de lies getroffen. Genitale wratten brengen soms helemaal geen klachten met zich mee, waardoor men ze verwart met andere aandoeningen, zoals marisken (een soort goedaardige huidplooitjes rond de anus), fibromen (goedaardige gezwellen op de huid) en aambeien (uitpuilende bloedvaatjes rond de anus). Bijkomende symptomen zijn vaak jeuk, een branderig gevoel, wondjes bij rechtstreeks contact en een afscheiding die veel ongemak veroorzaakt.

In zeldzame gevallen komen genitale wratten voor op de tepels, het mondslijmvlies en het strottenhoofd. Bij 10 tot 20% van de HPV-infecties komen ze zelfs voor in de urinebuis, vaak in combinatie met wratten op de geslachtsdelen. Ongeveer één op de vijf vrouwen met genitale wratten rond de vulva krijgen er ook last van in het anale gebied.

Genitale wratten hebben naast lichamelijke ook psychische en zelfs psychosociale gevolgen. Patiënten zijn vaak bang dat ze niet meer vruchtbaar zijn of zelfs kanker hebben en hetzelfde geldt voor een eventuele (seks)partner. Daarnaast spelen ook schuldgevoelens, een verminderd zelfvertrouwen en relatieproblemen een rol.

Recente onderzoek toont aan dat vooral de sociale en psychologische gevolgen van genitale wratten groot zijn, aangezien een infectie vaak leidt tot minder seksuele activiteit en schaamte. Medische begeleiding aangevuld met psychologische hulp is daarom erg belangrijk.
Genitale wratten verdwijnen volgens recente onderzoeken normaal gezien niet vanzelf (ook wel spontane remissie genaamd). Medische experts geven sinds 2022 regelmatig toe dat dit wel kan, maar dat het heel zeldzaam is en dat een spontane remissie niet automatisch betekent dat de patiënt ook helemaal genezen is.

Soms worden genitale wratten erger tijdens de zwangerschap of bij het nemen van immunosuppressiva, medicijnen die het immuunsysteem onderdrukken. Na de bevalling of wanneer de patiënt stopt met de medicatie trekken ze zich dan meestal weer terug.

Een arts stelt genitale wratten meestal vast wanneer de patiënt er effectief last van heeft of tijdens een preventief onderzoek, zelfs wanneer er geen merkbare symptomen zijn. Als u last heeft van genitale wratten kan een gynaecoloog (voor vrouwen), uroloog (voor mannen en vrouwen), dermatoloog of veneroloog u helpen.

Genitale wratten zijn meestal gemakkelijk herkenbaar aan hun uiterlijk. Als ze niet zichtbaar zijn, bijvoorbeeld in een vroeg stadium, kan men ze wel opsporen door middel van een azijnzuuroplossing van 3%, waardoor ze wit worden. Als uw arts niet 100% zeker is, voert men een aanvullend onderzoek uit. Ook als een behandeling niet het gewenste effect heeft en als de wratten groter worden of snel terugkeren, voert men bijkomende tests uit. Daarbij zal een arts altijd andere seksueel overdraagbare aandoeningen uitsluiten. Recent medisch onderzoek toont aan dat specialisten tijdens het behandelen van patiënten met genitale wratten ook het risico op andere HPV-aandoeningen moeten benadrukken, zoals bepaalde soorten kanker in een vroeg stadium.

Op zichzelf staande genitale wratten van meer dan 1 centimeter diameter worden meestal onder lokale verdoving verwijderd en onderzocht met een microscoop om andere aandoeningen uit te sluiten, zoals huidkanker. Bij het stellen van een diagnose betrekt een arts trouwens ook de seksuele partner van de patiënt. Volgens de nieuwste richtlijnen is het belangrijk dat partners actief en vanaf het begin van de behandeling betrokken worden, omdat dit het risico op een volgende besmetting verkleint.

Hoe de behandeling van genitale wratten er precies uitziet, hangt vooral af van de grootte en de getroffen lichaamszone. Belangrijk om te weten: er bestaat geen 100% doeltreffende behandeling voor deze aandoening, dus het risico op hervallen blijft bestaan. Dit komt vooral doordat het erfelijk materiaal van HPV zelfs na een geslaagde behandeling in het lichaamsweefsel van de patiënt blijft zitten. Het gevolg is dat 20 tot 70% van de patiënten binnen de zes maanden na een behandeling opnieuw symptomen krijgen.

Meestal kan de patiënt de behandeling zelf uitvoeren door een crème, zalf of speciale oplossing aan te brengen. Deze producten bevatten werkzame stoffen als podofyllotoxine, imiquimod of sinecatechinen. Een behandelingskuur duurt meestal een paar weken en daarna kan men de genitale wratten eventueel operatief verwijderen. Bijvoorbeeld door middel van lasertherapie, elektrocoagulatie (verwijderen door hitte), curettage (afschrapen) of door de wratten in laagjes te verwijderen. Een andere optie is dat de arts de getroffen zone herhaaldelijk behandelt met trichloorazijnzuur.

Sinds 2022 bestaan er duidelijke richtlijnen voor het behandelen van genitale wratten. Tot de meest gangbare oplossingen behoren immunomodulatoren, antimitotica (om nieuwe celvorming tegen te gaan) en ablatieve behandelingen, waarbij het weefsel wordt verwijderd.

Goed om te weten: recente onderzoeken wijzen uit dat een combinatie van verschillende behandelingen (bijvoorbeeld een lokale behandeling met lasertherapie) het risico op een terugval verkleint. Sinds 2022 benadrukken specialisten ook het belang van seksuele voorlichting en het betrekken van de partner bij de diagnose, om zo de kans op een nieuwe infectie te verkleinen.

Het behandelen van genitale wratten kan een langdurig proces zijn, dus het is altijd beter om een HPV-infectie te voorkomen. Zeker aangezien bepaalde van deze virussen ook andere, soms ernstige aandoeningen kunnen veroorzaken.

Aangezien genitale wratten meestal ontstaan door onbeschermde geslachtsgemeenschap raadt men aan om zogenaamde femidom-condooms (een alternatief anticonceptiemiddel voor vrouwen) te gebruiken. Deze nemen het risico op een infectie niet helemaal weg, maar kunnen het wel verkleinen. Ook bij orale seks is het trouwens beter om een condoom of bef- of liklapje te gebruiken.

De Hoge Gezondheidsraad in België raadt meisjes al sinds 2007 aan om zich te laten vaccineren tegen HPV en sinds 2019 geldt dat ook voor jongens. Vaccinatie is aanbevolen voor kinderen tussen de 9 en 14 jaar.

Het zogenaamde negenvalente HPV-vaccin, dat bescherming biedt tegen de negen meest voorkomende types genitale wratten (HPV 6 en 11), is eveneens een belangrijke maatregel. Let op: hoewel dit vaccin HPV kan voorkomen, dient het niet als behandeling voor een bestaande infectie.

Gepubliceerd op: 05.05.2026

____________________________________________________________________________________________________________________________