Liesbreuk – Symptomen & Oorzaken

Een liesbreuk, ook wel hernia inguinalis, ontstaat door een uitstulping van het buikvlies en delen van bepaalde interne organen, zoals de darm, door een zwakke plek in het lieskanaal (canalis inguinalis). Hierdoor zwelt de lies op, wat vaak pijn met zich meebrengt. In sommige gevallen, bijvoorbeeld bij ernstige pijnklachten of een beknelde darm, voert men een operatie uit. Liesbreuk komt vooral voor bij mannen, omdat hun lieskanaal over het algemeen zwakker is.

Een liesbreuk ontstaat wanneer de wand van het lieskanaal meegeeft of verzwakt is. Het lieskanaal is een paar centimeter lang, heeft de vorm van een buis en verbindt de buikholte met de uitwendige schaamstreek. Het loopt door het deel van de buikwand waar geen spieren zitten. Bij mannen bevat het lieskanaal de zogenaamde zaadstreng, bij vrouwen een soort band waar de baarmoeder aan vasthangt (de uterus) en die in verbinding staat met de schaamlippen.

Onder normale omstandigheden bekleedt het buikvlies de buikholte en de organen, maar bij een liesbreuk ontstaat er een zogenaamde breukzak. Door deze breuk komen vetweefsel en stukken van de darm naar buiten, tot in de buikholte zelf. Het gevolg is een zwelling in de liesstreek. De zogenaamde breukpoort is het deel van het lieskanaal dat verzwakt is en de laag van de buikwand daaronder.

Mannen hebben vaker last van een liesbreuk. Ongeveer één op de vier krijgt er tijdens zijn leven wel eens te maken, bij vrouwen is dat slechts 2%. Dit is te wijten aan het feit dat het lieskanaal bij mannen van nature zwakker is.

Een belangrijk visueel symptoom van een liesbreuk is zwelling in de liesstreek. We maken een onderscheid tussen een symptomatische en een asymptomatische liesbreuk. Asymptomatisch wil zeggen dat er geen merkbare klachten zijn, symptomatisch betekent dat de getroffen zone in de lies daadwerkelijk pijn doet.

Bij klachten zoals koorts en misselijkheid moet men direct een arts raadplegen, want dit kan duiden op een gekneld darmdeel en bijgevolg een verminderde bloedtoevoer naar dat darmdeel. In zeldzame gevallen ontstaat hierdoor een darmobstructie en dan is een spoedoperatie van groot belang.

De kans op een liesbreuk is groter wanneer een deel van het lieskanaal verzwakt is. In dat geval is de lies niet langer bestand tegen de hoge druk vanuit de buikholte. Zodra de buikwand meegeeft, ontstaat een breukzak en puilen (een deel van) de darm en het vetweefsel naar buiten.

Hieronder een aantal mogelijke risicofactoren voor een liesbreuk:

• mannelijk geslacht
• erfelijke factoren
• vroegere liesbreuk
• hogere leeftijd (mannen vanaf 65 jaar zijn kwetsbaarder)
• verzwakt bindweefsel
• roken
• overgewicht

Bij vermoeden van een liesbreuk bevestigt de arts de diagnose meestal door middel van een lichamelijk onderzoek. Het gebeurt zelden dat een bijkomend onderzoek van de liesstreek nodig is, bijvoorbeeld een echografie, een MRI-scan of CT-scan. De arts voert altijd eerst een anamnese of vraaggesprek uit en informeert hierbij naar eventuele familiale aandoeningen, huidige ziektes bij de patiënt zelf en bijkomende klachten.

Hoe de behandeling van een liesbreuk eruit ziet, hangt vooral af van de symptomen. Bij het uitblijven van pijn behandelt men de liesbreuk meestal niet meteen, maar observeert men of de symptomen verergeren of niet (watchful waiting in medische termen). Soms schrijft men een bandage of breukband voor om het verzwakte gedeelte van de lies te ondersteunen, bijvoorbeeld als de patiënt regelmatig zwaar tilt. Wordt de breukzak groter en ontstaan er bijkomende klachten? Dan overweegt men een behandeling.
Als de liesbreuk gepaard gaat met pijn behandelt men deze operatief. Hetzelfde geldt als de arts vermoedt dat er een darmobstructie is of wanneer de darm vanzelf door de opening glijdt. De enige doeltreffende behandeling bij een liesbreuk is een chirurgische operatie. We verdelen de mogelijkheden onder in twee categorieën, afhankelijk van de situatie van de patiënt en zijn of haar voorkeur:

1. Open operatie

• Bij een open operatie behandelt men de liesbreuk via een diepe snede in de huid van buitenaf. De chirurg plaatst de inhoud van de buik terug in de buikholte en sluit het lieskanaal.
• Hierbij dekt men de breukpoort af en hecht men deze met bindweefsel van het lichaam of een netje uit kunststof (een synthetische prothese).
• Bij een open operatie kiest de patiënt soms voor lokale verdoving. Vanaf de leeftijd van 65 jaar raadt men echter volledige verdoving (narcose) aan om de kans op complicaties te minimaliseren.

2. Minimaal invasieve operatie (ook wel laparoscopische of percutane operatie)

• Bij een percutane ingreep maakt de chirurg slechts een paar kleine sneetjes in het lichaam om een camera en instrumenten in te brengen. Daarna herstelt en hecht men de liesbreuk onderhuids.
• De chirurg gebruikt bij deze methode altijd een kunststof netje om het lieskanaal te sluiten.

Een liesbreukoperatie is een van de meest voorkomende chirurgische ingrepen. De patiënt mag het ziekenhuis in de meeste gevallen na twee dagen verlaten. Soms gebeurt de ingreep zelfs poliklinisch, wat betekent dat de patiënt niet eens moet worden opgenomen. Drie tot vijf dagen na de operatie mag de patiënt weer lichte activiteiten en de dagelijkse routine hervatten. Het is tijdens die periode wel afgeraden om te hoesten, hard te persen en zwaar te tillen. De druk die hierdoor ontstaat, kan immers zowel de hechtingen als het lieskanaal zelf beschadigen.

Een operatie brengt in feite altijd risico’s met zich mee, maar meestal treden bij een liesbreukoperatie geen complicaties op. Beschadiging van de zenuwen of de zaadstreng, die door het lieskanaal lopen, is zeldzaam. Veel patiënten krijgen direct na de operatie lokaal pijn, maar die neemt meestal na een paar dagen af. In sommige gevallen krijgt men echter last van chronische pijn. Houdt die langer dan drie maanden aan? Dan spreken we van CPIP (chronische postoperatieve inguinale pijn). Hiervoor schrijft de arts meestal pijnstillers voor.

Daarbij is er altijd een kans op een terugval of recidief, wat betekent dat de herstelde lies opnieuw openbreekt. In dat geval opereert men opnieuw, maar meestal kan dat niet op dezelfde plaats door de vorming van littekenweefsel. Daarom gebruikt men bij een tweede ingreep meestal een andere methode.

Open liesbreukoperaties zijn zeldzaam bij vrouwen, omdat de kans op chronische pijn dan groter is. Daarbij is het risico op een dijbreuk, ook wel femorale hernia, bij vrouwen naderhand groter. Zwangere vrouwen met een mogelijke liesbreuk wachten beter eerst af, weliswaar onder toezicht van een arts. In veel gevallen is de zwelling van de lies immers niet te wijten aan een liesbreuk, maar een uitpuilende moederband.

Het is niet mogelijk om een liesbreuk op eigen initiatief te voorkomen of terug te dringen. Als u last hebt van hevige pijn, is de enige oplossing een operatie. Is er sprake van erfelijke aanleg? Dan doet de patiënt er goed aan alle andere risicofactoren zo veel mogelijk te minimaliseren. Bij overgewicht is het belangrijk om af te vallen, want dit verlaagt niet alleen het risico op een liesbreuk, maar draagt ook op andere vlakken bij aan de gezondheid.

Probeer een naar buiten gekomen deel van de ingewanden nooit zelf terug naar binnen te duwen, maar neem direct contact op met een arts, anders is het risico op een beknelde darm groot. De eerste dagen na een operatie is het vooral belangrijk om te luisteren naar uw lichaam en alleen te doen wat comfortabel aanvoelt. Herstellen kost tijd, dus forceer niets en neem dagelijkse activiteiten op uw eigen tempo en geleidelijk aan weer op. Vermijd hoesten, persen en zwaar tillen, zodat de liesbreuk en de hechtingen de kans krijgen om goed te genezen.

Gepubliceerd op: 30.12.2025

____________________________________________________________________________________________________________________________