Bij de drogisterij of apotheek kun je het hele alfabet in de rekken vinden: van vitamine A tot het mineraal zink kunnen we alle denkbare voedingsstoffen in tablet- en poedervorm kopen. Maar heb je dat allemaal nodig en hoe weet je welke voedingssupplementen geschikt zijn voor jou?

 

Wat zijn voedingssupplementen?

Voedingssupplementen zijn kunstmatig geproduceerde, geïsoleerde vitaminen, mineralen en sporenelementen. Deze stoffen kunnen niet door het lichaam zelf geproduceerd worden, dus moeten we ze dagelijks via voedsel binnenkrijgen. Voedingssupplementen zijn verkrijgbaar in de vorm van tabletten, poeders of vloeistoffen die als aanvulling op de normale voeding kunnen worden ingenomen. Ze worden wettelijk ook beschouwd als voedsel, niet als geneesmiddelen. Om deze reden mogen voedingssupplementen geen reclame maken met beloften van genezing - bijvoorbeeld dat ze een ontstekingsremmende werking hebben of dat ze de bloeddruk verlagen. In plaats daarvan verwijzen ze vaak naar algemene uitspraken zoals "draagt bij tot een goed immuunsysteem". Bovendien zijn de middelen vrij verkrijgbaar - dat betekent dat ze overal kunnen worden aangeboden, niet alleen in de apotheek. Zij moeten echter nog steeds verplicht worden geëtiketteerd.

 

Deze elementen moeten op de verpakking vermeld worden: 

  • Hoeveelheid van het ingrediënt.
  • Aanbevolen maximale dagelijkse inname van het ingrediënt.
  • Een indicatie dat voedingssupplementen geen substituut zijn voor een evenwichtige voeding.
  • Een opmerking om het product buiten het bereik van kinderen te houden.
  • Fabrikant specificaties.
  • Houdbaarheidsdatum.

 

Aangezien voedingssupplementen niet onderworpen zijn aan een farmaceutische regelgeving, zijn de kwaliteit en onschadelijkheid van de ingrediënten niet altijd gegarandeerd. Er bestaan geen goedkeuringsprocedures of onderzoeken van deze stoffen. Koop daarom alleen voedingssupplementen van vertrouwde bronnen en fabrikanten.

 

Welke voedingsstoffen hebben we nodig voor wat?

 Vitamine A Gezonde slijmvliezen en ogen
 B vitaminen Bloedvorming, celgroei, haar en nagels
 Vitamine D Calciumstofwisseling en botvorming
 Vitamine K Bloedstolling, botvorming
 Vitamine E Antioxidant, ontstekingsremmend
 Vitamine C Antioxidant, belangrijk voor het immuunsysteem en metabolisme
 Calcium Botstructuur, en -sterkte, bloedstolling
 Kalium Hart- en spierfunctie
 Magnesium Gezonde spieren en zenuwen
 Ijzer Bloedvorming en immuunsysteem
 Zink Immuunsysteem
 Selenium Antioxidant, schildklierfunctie, haar en nagels

 

Heb ik voedingssupplementen nodig?

Wie evenwichtig eet en gezond is, ligt meestal niet wakker van voedingstekorten. Voedingssupplementen kunnen slechte voeding ook niet compenseren. Naast vitaminen en mineralen bevat voeding nog veel meer stoffen die ons lichaam alleen optimaal opneemt en gebruikt wanneer ze op elkaar inwerken. Voedingssupplementen preventief gebruiken is daarom ook omstreden - bijvoorbeeld de veronderstelling dat hoge dosissen vitamine C innemen verkoudheid zou voorkomen. Iedereen die echter om verschillende redenen een tekort heeft, bijv. niet genoeg vitale stoffen via het dieet kunnen absorberen of symptomen van een tekort opmerken, moet zijn arts raadplegen en uitzoeken of een tijdelijke inname van voedingssupplementen zinvol kan zijn.

 

Kan een dokter bepalen of voedingssupplementen een verstandige keuze zijn?

Wanneer je vreest voor een tekort aan voedingsstoffen, zal je arts eerst een bloedonderzoek uitvoeren. Dit zal bepalen of je waarden binnen de normale marge liggen en of er daadwerkelijk een tekort is. Soms kunnen verdere tests nodig zijn omdat een tekort aan voedingsstoffen ook op een ziekte kan wijzen. Een ijzertekort kan bijvoorbeeld ook worden veroorzaakt door inwendige bloedingen, een B12-tekort door ziekten van het maagslijmvlies. Raadpleeg daarom altijd een arts voordat je voedingssupplementen zoals tabletten alleen of in grotere hoeveelheden inneemt. Dit is ook belangrijk omdat er ongewenste interacties kunnen zijn tussen sommige medicijnen en supplementen.

 

Kunnen voedingssupplementen schadelijk zijn?

Het vaststellen van mogelijke tekorten aan voedingsstoffen is belangrijk voordat je supplementen begint te nemen. Niet alleen te weinig maar ook te veel van sommige vitaminen of mineralen kan gevaarlijk zijn. Hoewel het bijna onmogelijk is om een overdosis door voedsel te krijgen, bestaat dit gevaar wel degelijk bij voedingssupplementen. Sommige bevatten zeer grote hoeveelheden voedingsstoffen die niet in voedsel voorkomen.

  • Een te hoog ijzergehalte kan het hart en de bloedsomloop beschadigen en het risico op kanker verhogen.
  • Hoge doses vitamine A of bètacaroteen zijn gevaarlijk voor rokers: de vitaminen kunnen de ontwikkeling van longkanker bevorderen.
  • Een overdosis zink kan het gehalte aan goede HDL-cholesterol, dat onze bloedvaten beschermt, verlagen. Zo kan het aderverkalking veroorzaken.
  • Te veel magnesium kan leiden tot diarree en maagpijn.

 

Bovendien concurreren de mineralen rechtstreeks met elkaar om opgenomen te worden door de darm: zink, ijzer en koper kunnen bijvoorbeeld niet tegelijkertijd worden opgenomen. Magnesium en calcium zijn ook tegenstanders: als de calciuminname op zich hoog is, wordt het gebruik van magnesium geremd. Dus, als we een tekort aan voedingsstoffen proberen te verhelpen, kunnen we onvrijwillig een ander tekort aan voedingsstoffen veroorzaken. Aangezien veel voedingsstoffen in een gevoelig evenwicht zijn, kan het schadelijk zijn voor de gezondheid om dit evenwicht te verstoren met hoge doses van één enkele stof.

 

Voor wie zijn voedingssupplementen nuttig?

Zelfs wanneer voedingssupplementen niet onnodig moeten worden ingenomen, zijn er toch groepen mensen voor wie voedingssupplementen nuttig of zelfs noodzakelijk zijn. Dit zijn meestal mensen die een verhoogde behoefte hebben aan bepaalde voedingsstoffen of voor wie de inname niet voldoende is door ziekte en voedingsstijl.

 

  • Zwangere vrouwen

Experts adviseren foliumzuur voor zwangere vrouwen, vooral tijdens de eerste maanden van de zwangerschap. De extra inname van de stof voorkomt misvormingen van de wervelkolom en het ruggenmerg bij het ongeboren kind. 

 

  • Vegetarisch/veganistisch

Mensen die geen vlees of dierlijke producten eten, kunnen gemakkelijk de meeste voedingsstoffen uit plantaardige voedingsmiddelen halen. Een uitzondering hierop is echter vitamine B12, die bijna uitsluitend in vlees en zuivelproducten voorkomt. Het ijzergehalte moet ook worden gecontroleerd in diëten zonder vlees.

 

  • Pasgeborenen en baby’s

Na de geboorte krijgt elk kind een dosis vitamine K. De vitamine wordt normaal geproduceerd door de darmen, maar die is nog niet voldoende ontwikkeld bij pasgeborenen - een tekort kan echter leiden tot gevaarlijke bloedingen. Bovendien moeten kinderen extra vitamine D binnenkrijgen tot ze twee jaar zijn. Het lichaam produceert zelf vitamine D door blootstelling aan de zon, dus het duurt even voordat baby’s een voldoende hoog niveau bereiken.

 

  • Ouderen

Oudere mensen zijn ook vaak afhankelijk van extra vitamine D-supplementen, vooral als ze door ziekte of bedlegerige omstandigheden te weinig daglicht krijgen. Omdat senioren ook vaak minder eten, is de kans op een tekort aan voedingsstoffen over het algemeen groter. Hun verzorging moet daarom worden gecontroleerd door een arts en indien nodig worden gecompenseerd door vitaminepreparaten.

 

  • Chronisch zieke mensen

Vooral chronische aandoeningen van het maagdarmkanaal kunnen leiden tot een tekort aan voedingsstoffen. De beschadigde slijmvliezen kunnen niet voldoende vitaminen en mineralen opnemen en vaak ontbreken belangrijke enzymen om voedsel af te breken. Getroffenen moeten daarom vaak controles laten uitvoeren door artsen en eventuele tekorten gericht compenseren.

 

  • Sporters

Wie meerdere keren per week intensief sport op een hoog niveau kan niet altijd het lichaam van de nodige voedingsstoffen voorzien vanwege hun verhoogde behoeftes. Ook in deze gevallen kan het zinvol zijn om mogelijke tekorten met voedingssupplementen te verhelpen.

 

Als algemene regel geldt dat elk tekort aan voedingsstoffen dat door een arts is vastgesteld, moet worden behandeld - en een aanpassing van de voeding moet altijd voorop staan. Als dit echter niet mogelijk of onvoldoende is, kunnen gerichte voedingssupplementen nuttig zijn.